İŞ MAHKEMELERİ KANUNUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER HAKKINDA KISA BİLGİLENDİRME

İŞ MAHKEMELERİ KANUNUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER HAKKINDA KISA BİLGİLENDİRME

25.10.2017 tarihinde Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Mahkemeleri Kanunu‘nda iş hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların çözümündeki yargılama usulleri yeniden düzenlenmiştir.

1- Zorunlu arabulucuk getirildi

a- Arabuluculuk nedir? Hangi davalarda arabulucuya gitmek zorunludur?

Kanunla getirilen en önemli değişikliklerden birini oluşturan zorunlu arabulucuk; iş hukuku uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu getirmektedir.

İşçi olarak çalışan harita mühendisi; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, eşitliğe aykırılık tazminatı, sendikal tazminat, mobbing tazminatı, ücret, prim, ikramiye, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ve benzeri işçilik alacaklarının söz konusu olması halinde arabulucuya gitmek zorundadır. İşçi harita mühendisi bu alacaklarının tahsili için şayet önce arabulucuya başvurmazsa direkt dava açamayacak.

İşçi harita mühendisinin maruz kaldığı iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi veya manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları arabuluculuk kapsamı dışındadır. Bu sayılan davalarda direkt dava açılabilir.

Arabulucuya başvuru zorunluluğu 01.01.2018 tarihinden sonra başlayacaktır. Bu tarihten önce ortaya çıkacak alacak ve diğer iş davalarında arabulucuya başvuru zorunluluğu olmayıp, direkt dava açılabilecektir. 01.01.2018 tarihinden sonra açılacak davalarda arabulucuk zorunludur. Arabuluculuk hükümleri devam eden davaları etkilemeyecek, halen iş mahkemelerinde, istinafta veya Yargıtay‘da olan davalarda arabuluculuk hükümleri uygulanmayacaktır.

b- Arabulucuda anlaşmak zorunlu mu? Anlaşma olmazsa neler yapılabilir?

Arabulucuya gitmek zorunlu, ancak arabulucuda uzlaşmak zorunlu değildir. Bu nedenle taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa mahkemeye gidilmesinde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar anlaşırsa, üzerinde anlaşılmış olan konuların tekrar yargı konusu yapılması mümkün değildir. Arabuluculukta çözüme kavuşturulmuş bir konuda yeniden yargı yoluna başvurulması için tehdit, hile, cebir gibi taraf iradelerini sakatlayan bir durumun varlığı gerekir.

c- İşten ayrılan/atılan işçi mühendis ne kadar süre içerisinde arabulucuya başvurmalıdır? Arabulucu kararını ne kadar sürede verecektir?

İşçi mühendis iş akdinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürmekte ve tekrar işine dönme talebi varsa, iş akdinin feshedildiğinin kendisine tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabulucu ataması yapıldıktan sonra üç hafta içerisinde karar vermelidir. (Bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta süreyle uzatılabilir.) Arabuluculuk faaliyeti sonunda işçi ve işveren tarafının işe iade konusunda anlaşmaya varamamaları halinde, arabulucu tarafından anlaşmama tutanağı düzenlenir. İşçi mühendis bu tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. İşe iade davası haricindeki davalarda başvuru süresi davanın konusunu teşkil eden olayın zamanaşımı süresidir. Örneğin; Kıdem,ihtar,yıllık ücretli izin,fazla mesai tazminatı vb alacaklarda arabulucuya başvuru süresi zamanaşımı süresi olan 5 yıldır.

Arabulucu görüşmeleri sonunda anlaşmaya varılamaması halinde arabulucu tutanak düzenleyecek ve mahkeme başvuru dilekçesinin ekine arabulucu tutanağı eklenecektir. Bu tutanak dava şartı olup tutanak dava dilekçesine eklenmezse dava reddedilecektir.

d- Arabulucuya nasıl başvurulacak? Arabulucu toplantıya çağırır ve gitmezsek ne olur?

İşçi harita mühendisi dava açar gibi önce arabulucuya başvuracaktır. Akabinde arabulucu tarafları uzlaşmak üzere toplantıya çağıracaktır. Toplantıya katılmak zorunlu değildir ancak işçi harita mühendisi/ avukatı veya işveren/avukatı toplantıya katılmazsa arabulucuk faaliyeti sona erer.

İşçi mühendis arabuculuk sürecine katılmazsa; bu durum işçi harita mühendisinin alacak haklarını öldürmez. İşçi harita mühendisi alacaklarının tahsili için İş Mahkemesi‘nde dava açabilir ancak açtığı davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerini karşı taraftan tahsil edemez. İşçi mühendis kendisini bir avukatla temsil ettirir ve davayı kısmen veya tamamen kazansa dahi işçi lehine vekalet ücretine hükmedilmeyecektir. Bu masraflardan kendisi sorumlu tutulur.

İşveren arabuculuk sürecine katılmazsa; İşçi mühendisin açtığı davada işveren kısmen veya tamamen haklı çıksa bile tüm dava masraflarını kendisi ödeyecek, işveren kendisini bir avukatla temsil ettiriyorsa işveren lehine vekalet ücretine hükmedilmeyecektir.

Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılacaktır.

2- Tazminat zamanaşımı süreleri düşürüldü

İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla, hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat (ihbar tazminatı), kötü niyet tazminatı ve iş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat için zamanaşımı süresi 25.10.2017 tarihinden itibaren BEŞ yıl olarak belirlenmiştir. Bu değişiklik ile daha önce on yıl olan kıdem tazminatı ve kullanılmayan yıllık ücretli izin tazminatı zamanaşımı süresi BEŞ yıla düşürülmüş oldu.

Beş yıllık süre ne zaman uygulanmaya başlayacak?

25.10.2017 tarihi ve sonrasında meydana gelen iş akdi fesihlerinde bu süre baz alınacaktır. 25.10.2017 tarihinden önce meydana gelen iş akdi fesihlerinde eski zamanaşımı süreleri işlemeye devam edecektir. Bu süreden önce başlamış olan zamanaşımı süreleri ise önceki hali ile işlemeye devam edecek fakat, zamanaşımı süresinin henüz dolmamış kısmı, 5 seneden uzun olması halinde, 5 yıllık süre ile sınırlı kalacaktır.

3- İşten atılan işçi mühendis işverenini SGK‘ya şikayet edemeyecek

Daha önce Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri personelinin "iş sözleşmesi fiilen sona eren işçilerin" kanundan, iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan bireysel alacaklarına ilişkin şikayetleri inceleme yetkisi kaldırıldı. Bu durum iş sözleşmesi sona eren işçilerin iş sözleşmesi sona erdikten sonra işvereni SGK nezdinde şikayet etmesini sona erdirdi. İş akdi sona eren işçi mühendis artık İŞKUR‘a şikayette bulunamayacak.

İş sözleşmesi devam eden işçiler bakımından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‘nın iş müfettişleri eliyle denetim ve teftiş yetkisi devam edecektir. İş sözleşmesi fiilen sona eren işçiler ise sadece doğrudan arabulucuya başvurabilecektir.


Yukarı Çık