“BUGÜNE KADAR GÖRDÜĞÜNÜZ BÜTÜN HARİTALAR YALAN!” BAŞLIKLI YAZI HAKKINDA ŞUBEMİZ BASIN AÇIKLAMASI.

HÜRRİYET GAZETESİNİN 26 ARALIK 2017 TARİHLİ SAYISINDA YAYIMLANAN SAVAŞ ÖZBEY İMZALI “BUGÜNE KADAR GÖRDÜĞÜNÜZ BÜTÜN HARİTALAR YALAN!” BAŞLIKLI YAZI HAKKINDA ŞUBEMİZ TARAFINDAN BASIN AÇIKLAMASI GERÇEKLEŞTİRİLMİŞTİR.

DOSYA NO  : 7401-824                                                                                  27.12.2017

KONU          : "Bugüne kadar gördüğünüz bütün haritalar yalan!" Başlıklı Yazı Hk.  

BASINA VE KAMUOYUNA,

Hürriyet gazetesinin 26 Aralık 2017 tarihli sayısında Savaş Özbey imzalı "Bugüne kadar gördüğünüz bütün haritalar yalan!" başlıklı bir yazı yayımlanmış, ayrıca bu yazı birçok haber sitesi tarafından paylaşılmıştır.

Bilimsel bir içerik ve nitelikten yoksun olan yazıda yapılan değerlendirmeler ekseninde "Haritacılık, dünya üzerinde kalmış son ırkçı bilim olabilir mi?" sorusu sorulmakta, ayrıca konuya ilişkin bilgisine başvurulan TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Alişan Çalcalı‘nın konudan haberi olmadığı vurgusu yapılmaktadır.

Harita Mühendisliği disiplininin bir alt bilim dalı olan kartografya "harita ve harita benzeri gösterimler ile, bu gösterimlerde kullanılan grafik işaretlerin özelliklerini araştıran, haritanın çizimsel tasarım, basım ve kullanım yöntemlerini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapan bir bilim dalı" olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, kartografya alanında çalışan üyeleri olan ve Uluslararası Kartografya Birliği‘nde (International Cartographic Association-ICA) temsil edilen TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası‘na bağlı İstanbul Şubesi olarak kamuoyunu bilgilendirmeyi toplumsal bir sorumluluk olarak görüyoruz.

Harita; yeryüzünün tümü veya bir kısmının veya diğer gezegenlerin, bir düzleme (kağıt, bilgisayar, cep telefonu ekranı vb.) belli bir ölçekte küçültülmüş, genelleştirilmiş, işaretleştirilmiş ve gerekli açıklamalar ile tamamlanmış izdüşüm gösterimine denir. Bu tanımdaki yeryüzü kavramı ile; yeryüzü üzerindeki doğal ve yapay objeler, akar ve durgun sular, topografya, yerleşim, ulaşım ve diğer önemli objeler kastedilmektedir. Gazetedeki yazıya konu olan yeryüzü tanımı dünya ülkeleri ve bunlara ilişkin yazılı/sözel bilgilerdir. Burada düzlem olarak kağıt ortamı veya hizmet ettiği kullanıcılara bağlı olarak, bilgisayar ekranı kullanılmaktadır. Ölçek ise haritanın amaç ve kullanım ortamına bağlı olarak küçük, orta ve büyük ölçek olarak anılan yeryüzü objeleri ile harita üzerindeki objelerin büyüklükleri arasında kurulan matematiksel bir ilişkidir. Doğal olarak tüm bilgileriyle 3 boyutlu yeryüzünün, 2 boyutlu düzleme hiç bir deformasyon olmadan aktarılarak resmedilmesi olanaklı değildir. Matematikte "projeksiyon" olarak anılan ve haritacıların üzerinde titizlikle çalıştığı bu konunun konuyla ilgisi olmayan kişiler tarafından algılanması oldukça zordur. Ancak okullu haritacı; ürettiği haritalarda konu, amaç ve ölçeğe bağlı olarak 3 boyutlu dünyayı ve üzerindeki obje ilişkilerini düzleme açacağı "projeksiyon yüzeyini ve projeksiyon elemanlarını" en az deformasyona uğratarak seçme kriterlerini bilir ve ez azından bu kaygıyı yaşar.

İlgili yazıda ifade edilen Merkator projeksiyonunda yapılmış dünya haritası, Uluslararası Kartografya Birliğince kullanıcılar üzerinde yanlış bir imaj oluşturması nedeniyle 1988‘de yapılan bir deklarasyon ile terk edilmiş, yerine 1998 yılına kadar Robinson Projeksiyonu kullanılmış, sonrasında da kutup bölgeleri izdüşümünün ekvatorun yarısı kadar gösterildiği Winkel Tripel Projeksiyonu önerilmiştir. Ancak unutulmamalıdır ki "karto-demokrasi" gereği herkes harita yapabilir. Bu da elbette bilgi kirliliğinin yaygınlaştığı günümüzde doğru bilgiye ulaşma kaygısını da beraberinde getirecektir. Projeksiyon tercihleri kimi zaman manipülatif bir nitelik taşıyabilmektedir. Mark Monmonier‘in henüz Türkçeye çevrilmemiş "How to Lie with Maps-Haritalarla Nasıl Yalan Söylenir" kitabı, gerçeği yansıtmayan haritaların algı yönetimi ve propaganda amaçlı kullanımlarına ilişkin örnekleri içermektedir. Haritacıların, gazetedeki yazıya da konu olan projeksiyon tercihlerine ilişkin değerlendirmeleri bu yayınla da sınırlı olmayıp birçok platformda dile getirilmektedir. Özetle haritacılar ırkçı amaçlara hizmet etmemekte, bilginin evrensel değerler ekseninde toplumsallaşması için çaba harcamaktadır.

Yayınlandığı ortama bağlı olarak haritanın gösterildiği alan (bilgisayar ekranı, TV, mobil cihazlar vb.) dardır. Ayrıca haritayı yapan kurum veya kuruluşun seçtiği harita projeksiyonunda hangi harita elemanının (alan, uzunluk, şekil vb.) en az deformasyonla yansıtıldığı konusu kullanılan harita uygulamasının amacına bağlı olan bir konudur. Özetle mobil cihaz uygulamalarında kullanılan harita projeksiyonları farklı özelliklere sahip olabilmektedir. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Alişan Çalcalı‘nın açıklaması bu farklılığa işaret etmektedir.

Saygılarımızla kamuoyuna duyururuz.

TMMOB

Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi

24. Dönem Yönetim Kurulu


Yukarı Çık