TMMOB COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ KONGRESİ 2009 SONUÇ BİLDİRGESİ YAYIMLANDI

TMMOB CBS‘09 KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği adına, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasınca, 2-6 Kasım 2009 tarihleri arasında İzmir‘de Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi‘nde, "Yaşanabilir Gelecek İçin" sloganıyla ve "Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri  ve Birlikte Çalışabilirlik" ana teması ile 2. TMMOB Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi düzenlenmiş ve başarıyla sonuçlandırılmıştır.

Kongreye; 458 delege, 175 öğrenci, 380 konuk olmak üzere Coğrafi Bilgi Sistemleri‘ne ilgi duyan farklı meslek disiplinlerinden mühendis, mimar, şehir plancısı, bilim insanları ve uzmanların temsil ettiği; kamu kurum ve kuruluşları, merkezi ve yerel yönetimler, üniversiteler, eğitim birimleri, meslek kuruluşları ve özel sektör kuruluşlarından toplam 1013 kişi katılmıştır.

"Bilim ve Teknoloji"nin hızla ilerlediği ve egemenlik kurduğu yüzyılımızda, özellikle ülkemizde Coğrafi/Kent bilgi sistemlerinin kurulmasını, güncel ve güvenilir biçimde işletilmesini isteyen biz mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları; düşünen, tasarlayan, sorgulayan ve üreten beyinler olarak, bilimi ve teknolojik ilerlemeyi, toplumsal yarara dönüştürerek, insanlık onuruna yaraşır, çağdaş bir yaşamın yaratılması için tarihsel sorumluluğumuzla çalışmalarımızı, bilgilerimizi ve sevgilerimizi birbirimizle ve halkla paylaşmak amacıyla bu kongre de bir araya geldik.

Birincisi iki yıl önce "Paylaşılmayan Bilgi Verimli Değildir" sloganı ve "Ortak Veri, Ortak Bilgi, Ortak Dünya..." temasıyla Trabzon‘da gerçekleştirilen kongremizin; ikincisinin bilim ve insanlık adına toplum ve ülkemiz yararına önemli sonuçlar getirdiğine inanıyoruz.

CBS‘nin en temel bileşenleri olan veri, yazılım, donanım, yöntem ve yetişmiş insan gücü üzerine gerçekleştirilen uygulamalar, ulusal ve uluslararası düzeyde tüm yönleriyle ele alındığı Kongre kapsamında paralel oturumlar şeklinde, toplam 12 teknik oturumda 48 sözlü bildiri sunulmuştur. Yine kongrede 5 panel ve 1 forum ile 10 adet poster sunum gerçekleştirilmiştir. Kongre süresince açık bulunan "Coğrafi Bilgi Teknolojileri Fuarı" katılımcıların ilgi odağı olmuş ve büyük bir beğeniyle karşılanmıştır. Ayrıca, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası CBS Komisyonunca verilen  "Coğrafi Bilgi Sistemleri Eğitimi"ne 120 kişi katılmış ve eğitim sonunda katılımcılara katılım belgesi verilmiştir. Kongre süresince sosyal aktiviteler ve son günü de bir kültürel gezi gerçekleştirilmiştir.

Tüm oturumların değerlendirilmesi sonucunda CBS, ülkemiz kaynaklarının doğru, verimli, ekonomik kullanılmasını sağlayacak, insan ve doğa odaklı politikalar üretilmesinin önünü açabilecek çağdaş bir araç olarak değerlendirilmiştir. Konu ile ilgili ulusal ve uluslararası çalışmalar ve gelişmelere ilişkin sunuşlar dikkatle izlenmiş, farklı uygulama alanlarında gerçekleştirilen başarılı çalışmaların yanında, karşılaşılan sorunlar ve eksiklikler dile getirilerek, bu eksikliklerin giderilmesine yönelik katılımcılarca yararlı tartışma ortamları yaratılmıştır.

TMMOB Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi 2009:

•·         Emperyalizmin; Dünyanın en büyük gereksinimi olan enerji yataklarının bulunduğu bir coğrafyada yer alan ülkemizde demokratikleşmeyi engelleyip halkımızı tehdit ettiği,

Dünyanın sahip olduğu kıt kaynaklar karşısında; enerji kaynaklarının yönetimi ve denetimi                                           için ülkemiz coğrafyasında komşu ülkeleri işgal edip, savaş ve kaos ortamı yaratarak, açlığı gözyaşını ve acıyı hâkim kıldığı,

toplumsal ve ekonomik olarak gelişim yolundaki en büyük tetikleyici güç üretim olmasına karşın Türkiye ekonomisini üretemez kıldığı; Üretimdeki dışa bağımlılık ve aşırı borçlanmayı arttırarak Türkiye‘nin siyasi bağımlılığını da pekiştirdiği,

küreselleşme adı altında Dünya‘ya dayattığı ekonomik ve siyasi programlara rağmen kapitalizmin büyük bir krize girmesini engelleyemediği,

•·         Kapitalizmin kendi doğası gereği kendi krizini üretmeyi sürdürdüğü,

•·         Bu krizin Türkiye‘yi sosyal, siyasal ve ekonomik olarak her yönüyle ve derinden etkilediği,

•·         Dünyadaki ve Türkiye‘deki bu ekonomik krizin biz mühendisler, mimarlar, şehir plancılar başta olmak üzere, beyaz ve mavi yakalı tüm emekçileri işsizliğe mahkûm ettiği bir dönemde yapılmıştır.

2 inci Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresinde:

•·        Tarihte ilk defa, bundan 3500 yıl önce Mezopotamya‘da yaşamlarını sürdüren ve dünyanın ilk medeniyetini kuran Sümerler döneminde NİPPUR kentinin harita bilgileri, topraktan üretilen kil tabletler üzerine kayıt edilerek, Coğrafi Kent Bilgisinin, üretilmesinin, işlenmesinin, saklanmasının ve iletilmesinin ilk adımının atıldığı belirtilmiş;

•·        Coğrafi Bilgi Sistemlerinin köklerinin 1950‘li yıllara uzandığı, 1980‘lerden sonra dünya gündemine oturduğu ve 1990‘lı yılların başından itibaren de tüm dünyada ve Türkiye‘de bilgi toplumu olma yönündeki çabaların temelini oluşturduğu vurgulanmış;

•·        Ülkemizde 1990‘larda ilk adımları atılan CBS çalışmalarının Başbakanlık Genelgeleri uyarınca 2003 yılından beri de Devlet Planlama Teşkilatı Koordinasyonunda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü sorumluluğunda kısaca eylem 47, eylem 36, eylem 75 diye adlandırılan Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) oluşturmaya yönelik alt yapı çalışmalarının sürdürüldüğü; bu çalışmaların merkezi idarenin çok önemli kuruluşları, büyükşehir belediyeleri, üniversitelerin katkı ve katılımları ile yürütülmekte olduğu dile getirilmiştir.

Farklı disiplinler arasındaki paylaşma ve dayanışma zeminlerinin geliştirildiği, sosyal ve kültürel etkinliklerle de renklendirilen kongre sonucunda aşağıdaki hususların kamuoyuna sunulması karar altına alınmıştır.

Türkiye‘de 94‘ü devlet, 45‘i vakıf olmak üzere toplam 139 üniversite bulunmaktadır. ÖSYM‘nin verilerine göre, Türkiye‘deki yüksek öğretim kurumlarında öğrenci sayısı 2008-2009 akademik yılında yaklaşık 3 milyonu bulmaktadır. Mühendislik ve mimarlık fakültelerinde ise 105 bin 900 öğrenci kayıtlıdır. Her sene yaklaşık 20.000‘in üzerinde mezun verilmektedir. Ancak tüm bu süreç, eğitim-üretim-istihdam dengesi gözetilmeden işletilmektedir.

Bir taraftan alt yapısız yeni üniversitelerin açılması, diğer taraftan hiçbir bilimsel araştırma ve inceleme yapılmadan öğrenci sayılarının artırılması ve bunun yanında ikinci eğitimin açılması eğitim sistemindeki sorunları daha da arttırmaktadır.

Oysa ülkemiz eğitim sisteminde, araştıran, sorgulayan; bilimi teknolojiye, teknolojiyi uygulamaya dönüştüren daha donanımlı ve nitelikli mühendislerin, mimarların yetiştirilmesi ilkesi ivedilikle hayata geçirilmelidir. Böylece üniversitelerimiz bilimsel bilgiyi üretme mekânları olmalıdır. Yetiştirdikleri mühendisler, mimarlar, şehir plancıları ülkemizde Coğrafi Bilgi Sistemi/Kent Bilgi Sistemi gibi ülke düzeyindeki projeleri kendi öz güçleriyle, yaşanabilir gelecek için birlikte çalışarak gerçekleştirebilmelidirler.

CBS Politikalarının geliştirilmesi, kurumsallaşma ve dil birliği

Günümüzde insanımıza dair doğru politikaların üretilmesine olan gereksinimin yanında, toplumun çağdaş ve kaliteli hizmet beklentilerinin artması, bilgi teknolojileri ile birlikte CBS/KBS alanında da yeni ve köklü yapısal değişimleri zorlamaktadır.

Oysa bugün ülkemizde eğitimden, uygulamaya; tasarımdan yatırıma; veriden bilgiye kadar birçok alanda "CBS/KBS Kaosu"nun yaşandığı gözlenmektedir. "Ulusal CBS Politikaları"nın geliştirilmesi ve CBS/KBS‘nin kurumsallaştırılması bugün bir zorunluluk haline gelmiştir.

Yerel ve ulusal düzeyde iletişim ağları üzerinden veri paylaşılabilen ve her düzeyde kullanıcının yararlanabileceği CBS/KBS altyapı hedeflerinin öncelikle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Türkiye için, uluslararası anlamda coğrafi veri standartlarına uyumlu konumsal veri tabanı oluşturularak, uluslararası düzeyde veri değişiminin gerçekleşebilmesi için ülkemizdeki CBS veri yapılanmasının yine uluslararası ortak dille uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir.

CBS‘nin ülkemizde farklı disiplinler tarafından kullanılması nedeni ile ortaya çıkan CBS/KBS terminolojisindeki kavramlara yönelik dil karmaşası da sona erdirilmelidir.

Önümüzdeki yıllarda Web servisleri ile veri değişiminin mekânsal veriyi üretme ve yönetme süreçlerinde büyük kolaylıklar sağlayacağı görülmektedir. Eylem planlarında yer alan ve çalışmalarına başlanılan E-devlet uygulamalarında hedefler birlikte çalışılabilirlik kurallarına paralel olarak yeniden gözden geçirilmeli ve yeniden belirlenmelidir. Ülkemizin konumsal veri altyapısı, birlikte işlerlik anlamında ülke düzeyindeki ilgili tüm sektörlerin işbirliğini sağlayacak ve istemcilerin aradıkları veri ve servislere erişim olanağı sunacak dinamik biçimde olmalıdır.

Standartlar, birlikte çalışabilirlik

CBS eğitiminde Dünya‘daki akreditasyon koşulları da dikkate alınarak, CBS eğitiminin tüm eğitim-öğretim düzeylerinde disiplin altına alınması amacıyla, üniversitelerin programları yeniden gözden geçirilmelidir. CBS/KBS‘ye ilişkin meslek içi eğitim ve katılım belgesi verme çalışmalarında konunun uzmanı bilim insanlarından ve deneyimli uygulamacılardan mutlaka yararlanılmalıdır. TMMOB bu eğitim çalışmalarında bir standart ve eşgüdüm sağlamalıdır.

Yetki sahibi ve Ar-Ge niteliğine de sahip bir " Coğrafi Bilgi Sistemleri Enstitüsü" ülkemiz için artık bir ihtiyaçtır.

Kamu kurum ve kuruluşlarının kendi amaçlarına uygun olarak derlediği veriler diğer kurumların gereksinimlerini yeterince karşılamamaktadır. Birlikte çalışabilirlik ilkesinin gerçekleştirilebilmesi amacıyla standartların belirlenmesi, verinin üreten kurum tarafından güncellenmesi ve diğer kurumlar ile kullanıcılara sunulması, ülkenin tamamını içerecek "Coğrafi Bilgi"nin bir an önce tamamlanması gerekliliktir.

CBS veritabanlarının ortaklaştırılması ya da birbirlerine uyumlu hale getirilmesi konusunda somut adımlar atılmaya başlanmış olmakla birlikte bu konudaki çalışmalar hızlandırılmalıdır.

TUCBS kurum organizasyonları, veri modelleri, servis çerçeveleri ve diğer standartların kamu kurumlarının yanı sıra üniversite ve özel sektörün de katkısıyla ivedilikle geliştirmeye de açık olacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Kaynak israfının önlenmesi ve yaşanabilir bir gelecek için uygulanabilir kararların çıkarılması için TUCBS‘ye ilişkin yasal ve teknik düzenlenmeler bir an önce tamamlanmalıdır.

Merkezi ve yerel yönetimlerde, CBS/KBS şubeleri yaygınlaştırılmalı, CBS/KBS projelerinin ve faaliyetlerinin (veri toplama, derleme, güncelleme vb.) gerçekleştirilmesini sağlayacak yeterli norm kadrolar oluşturulmalı, üniversitelerle kurum ve kuruluşların daha fazla işbirliği yapma olanakları sağlanmalıdır.

E­-Dönüşüm Türkiye Projesi Kapsamında Hazırlanan rapordaki "Kısa Dönem Eylem Planında (KDEP) yer alan eylemlerin acil eylem planındaki kamu yönetiminin yeniden yapılandırılması, kamu hizmetlerinde etkinliğin sağlanması ve vatandaşlara yönelik hizmetlere ilişkin eylemler ile bir bütünlük içinde olmasına dikkat edilmiştir" vurgusu çok önemlidir. Ne yazık ki siyasi iktidarlarca, Ülke kalkınmasına ve gelişimine yönelik hazırlanan pek çok ciddi ve önemli raporların yaşama geçirilmesi için hiçbir ciddi adım atılmamıştır.

Yeni yasal düzenlemelerin yapılması, tüzük ve yönetmeliklerin eksiksiz uygulanması gerekliliği

Günümüzde, nüfusun yarısı kentlerde yaşamaktadır ve kentli nüfus oranının artışı, Dünya‘da ve Türkiye‘de özellikle tarımsal alanlar üzerinde büyük baskılar yaratmaktadır. Kentlerin planlanmasında doğal, kültürel, çevresel değere, afet riskine duyarlı doğa ve insanı birlikte ele alan bir yaklaşım ve bütüncül, yaya öncelikli, toplu taşıma ağırlıklı, kimlikli kentler yaratmaya dönük bir süreç benimsenmelidir. Bu nedenle çevre koruma ve arazi kullanım planlaması konusunda köklü, tutarlı politikaların geliştirilmesi için CBS kullanımının gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Ulusal Konumsal Veri Altyapısı (UKVA) için, başta Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Harita Genel Komutanlığı gibi temel veri sağlayıcı kurumlar olmak üzere, ilgili tüm kurumlar ve tarafların, UKVA‘nın bir an önce hayata geçirilebilmesi ve yaşatılabilmesi bakımından, yeni yasal düzenlemelere tabi olmaları ve yeniden yapılandırılmaları gerekmektedir.

Mekânsal Bilgi Sistemi, 3402 sayılı Kadastro Yasasında, Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemleri 5216 sayılı Büyükşehir ve 5393 sayılı Belediye Yasalarında yer almakta olup, idarelere sadece "kurmak" görevi verilmekte ancak teknik ve idari altyapı standartlarını belirleyen ve kurumları zorlayan başka herhangi bir yasa bulunmamaktadır. Bu yasal boşluk en kısa sürede giderilmelidir.

Diğer taraftan tüm kamu kurum ve kuruluşlarının, büyük ölçekli (1/5000 ve daha büyük) harita yapımında belirli standartta üretimini zorunlu kılan yürürlükteki Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği‘ne (Bakanlar Kurulu onayı ile 15.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren BÖHHBÜY) göre veri üretmeleri; veri üretim maliyeti, buna bağlı sonuç ürününün doğruluğu, güvenilirliliği ve bilgilerin birlikte kullanımı açısından büyük önem arz etmektedir. 

BÖHHBÜY ile 27 Ağustos 2008 tarihinde yürürlüğe giren Tapu Planları Tüzüğü hükümlerine uygun  standartta üretilen bilgilerin yer alacağı Kent Bilgi Sistemlerinin oluşturulmasını, işletilmesini ve yaşatılmasını zorunlu kılan; planlı plansızlığı önleyecek, parçacı yaklaşımları ortadan kaldıracak ve yetki dağınıklığına son verecek TMMOB ve bileşeni meslek odaları ve bilim insanlarının katılımı ve katkıları ile oluşturulan İmar Kanunu Değişiklik Taslağı‘nın ivedilik ve öncelikle yasalaştırılması gerekmektedir. Bu süreçte parçacı yaklaşımlardan kaçınılmalıdır.

Bu yasa ile imar planlarından parselasyon planlarına, bunların temel altlığı olan hâlihazır haritalardan kadastral ve jeolojik haritalara, teknik altyapıların projelendirilmesinden yapımına ve işletme haritalarına, konut, ticaret, sanayi, kamu hizmet yapılarının ruhsat eki, mühendislik ve mimarlık projeleri kapsamında üretilecek tüm bilgilerin Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi veri tabanına uygun bir biçimde üretilerek birlikte kullanımının sağlanması da hedeflenmelidir. 

Birlikte çalışabilirlik, üç boyutlu kent modelleri, doğal afetler

Kentlerdeki altyapıya ilişkin (yol, su, kanalizasyon, elektrik, doğalgaz vb.) projelendirme, yapım, bakım işletmeleri ve ilgili kurumların koordinasyon çalışmalarında CBS/KBS artık tartışılmaz bir gereksinimdir. Ayrıca günümüzde teknik alt yapı kadastrosu için yasal bir düzenlemenin yapılması öncelikli bir zorunluluktur.

Birlikte çalışabilirlik kültürünün gelişmesi, ulusal ve uluslararası projelerde farklı disiplinlerin bir arada olması projelerin başarısını ve niteliğini artıracaktır. Ayrıca topluma örnek bir model oluşturacaktır.

 Ülkemizde CBS/KBS alanında tanımlı bir yasa olmamasına karşın bazı yerel yönetimlerin CBS/KBS alanında dünyaca kabul edilen veri üretim ve paylaşım standartlarına paralel uygulamalarını belirli bir noktaya getirdikleri gözlemlenmektedir. Yerel yönetimler; merkezi idareler ile birlikte çalışabilirlik ilkesini hayata geçirme noktasında kongrede sunulan İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konya Büyükşehir Belediyelerinin çalışmalarını örnek alarak, benzer şekilde yönlendirmelidirler.

Yerel yönetimlerin yürütecekleri gelişim projeleri ve halkın bu projelerin karar sürecine katılımını gerçekleştirilebilmesi için üç boyutlu CBS ve üç boyutlu Kent Modelleri, gerek karar vericilere ve gerekse son kullanıcılara görselliği çok yüksek ve anlaşılması çok kolay haritalar sunmakta,  analiz ve sorgulamaların yapılabilmesine olanak sağlamaktadır.

CBS ve Uzaktan Algılama, erozyon sahalarının, sulak alanların, orman sahalarının, kırsal ve kentsel yerleşmelerde gelişme yönlerinin ve kaçak yapı alanlarının izlenmesi ve değerlendirilmesi doğal kaynakların özellikle de tarım alanlarının verimli kullanımı ve afet erken uyarı sistemlerinin oluşturulması konularında önemli uygulama olanakları sağlamaktadır. Ancak, gerçekleştirilen uygulamaların gereken kalite ve standartlarda olabilmesi, örtüşen alanlarda tekrarlı çalışmaların önüne geçilebilmesi ve böylece ülke kaynaklarının daha doğru ve verimli kullanılabilmesi için kurumlar ve disiplinler arası işbirliğine önem verilmelidir.

CBS‘ de veri eksikliği ise hala temel problemlerden biri olmaya devam etmektedir. Küresel ısınmanın getirdiği sorunların belirlenmesi çalışmalarında sıklıkla başvurulan uzun dönemli meteorolojik verilerin sağlanmasında ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Bu sorunların giderilmesinde meteoroloji istasyonları sayısının ve dağılımının gözden geçirilmesi ayrıca önem içermektedir.

Ülkemizde doğal afetler nedeni ile çok fazla sayıda can ve mal kayıpları olmaktadır. Bu afetlerden en önemlileri deprem, sel-su baskınları (taşkın alanları), orman yangınları ve heyelanlar olarak sıralanabilmektedir. İklim değişikliği sonucunda ülkemizde gelecek yıllarda daha da büyük sorunların yaşanacağı, kıyıların ve kıyı kentlerinin su altında kalacağı; bu noktada CBS/KBS‘ ye olan gereksinimin çarpıcı bir biçimde karşımıza çıktığı, diğer yandan kent yönetimlerinin çağdaş yönetimlere eşdeğer yeniden yapılanmalara gitmesi gerektiği ve afet yönetiminin en önemli paydaşlarından olan Merkezi ve Yerel yönetimlerin birlikte çalışabilirliğinin sağlanması ertelenemez bir zorunluluktur.

Özel sektörün de birlikte çalışabilirlik modelinin olmamasından çok olumsuz yönde etkilendiği tartışmasızdır. Burada da "gizlilik" konusu ve birçok kurumun internet üzerinden, istenen kalite ve özelliklerde veri dağıtımı yapamaması en temel sorun olarak gündeme girmektedir.

Bilgiye doğrudan erişme, yerelde birlikte çalışabilirlik

Kongrede, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü‘nden Türkiye‘nin her ilinde, ilçesinde ve köyünde güncel, doğru ve güvenilir kadastral bilgilere doğrudan erişme gereksinimleri dile getirilmiştir. Bu durum CBS/KBS çalışmalarında kamu yatırımlarında temel veri niteliğini taşıyan kadastral verilerin yenilenmelerine ve güncellenmelerine öncelik verilmesi zorunluluğunu ortaya koymuştur. Özellikle belediyelerin bu yöndeki taleplerinin ilgili bakanlıklara iletilmesi sağlanmalı ve birlikte çalışabilirliğin hukuki altyapıları birlikte geliştirilmeli, TKGM‘ne bu yöndeki işler için gerekli yetişmiş özel eğitimli eleman ve yeterli kaynak sağlanmalıdır.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, İl Genel Meclisleri ve İller Bankasının birlikte çalışabilirliği Kent Bilgi Sistemleri‘nin temel altlıklarının oluşturulması açısından önemli bir adım olacaktır.

Sonuç olarak "Yaşanabilir Gelecek İçin" önemli bir araç olan ve "Birlikte Çalışabilirlik" kültürüne katkı sağlayan CBS çalışmalarının, emek ve toplum yararına, doğayı koruma ve kullanma dengesi gözetilerek gerçekleştirilmesini diliyor, saygılarımızı sunuyoruz. 

TMMOB HARİTA VE KADASTRO MÜHENDİSLERİ ODASI


Yukarı Çık